थर्ड पार्टी इन्शुरन्स म्हणजे काय? वाहनासाठी का आवश्यक आहे? (संपूर्ण मार्गदर्शक 2025)

लेखक: Ranjeet S Bhagat

भारतात वाहनांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत आहे. बाईक, स्कूटर, कार, ट्रक — कोणतेही वाहन असो, त्यामागे जबाबदारी येते. वाहन चालवताना अपघात होण्याची शक्यता सदैव असते आणि अनपेक्षित अपघात आर्थिकदृष्ट्या मोठे नुकसान करू शकतात. म्हणूनच थर्ड पार्टी इन्शुरन्स हा प्रत्येक वाहन धारकासाठी अनिवार्य करण्यात आला आहे.

बहुतेक लोक फक्त एवढेच जाणतात की “थर्ड पार्टी इन्शुरन्स घ्यावा लागतो,” पण तो काय आहे? कसा काम करतो? कोणते नुकसान कव्हर करतो? आणि 2025 मध्ये त्याचे नवीन प्रीमियम किती आहेत? या सर्व प्रश्नांची उत्तरे आपण या सविस्तर लेखातून जाणून घेऊ.

थर्ड पार्टी इन्शुरन्स म्हणजे काय?

थर्ड पार्टी म्हणजे “तुम्ही + तुमचे वाहन” यांच्याशिवाय तिसरी व्यक्ती. तुमच्या वाहनामुळे इतर व्यक्तीस किंवा त्यांच्या मालमत्तेस झालेले नुकसान भरून काढण्याची जबाबदारी इन्शुरन्स कंपनी स्वीकारते.

उदा.:
समजा तुमच्या वाहनामुळे एखादी व्यक्ती जखमी होते किंवा एखादी कार, दुकान, भिंत, ट्रॅफिक सिग्नलचे नुकसान होते—तर त्या नुकसानाची भरपाई थर्ड पार्टी इन्शुरन्स करते.

भारतामध्ये थर्ड पार्टी इन्शुरन्स अनिवार्य का आहे?

Motor Vehicles Act, 1988 नुसार भारतामध्ये कोणतेही वाहन रस्त्यावर चालवायचे असेल तर थर्ड पार्टी इन्शुरन्स असणे कायद्याने बंधनकारक आहे.

• अपघातांचे प्रमाण खूप जास्त
• नुकसानभरपाई लाखो रुपयांपर्यंत जाऊ शकते
• सामान्य व्यक्तीसाठी ती रक्कम देणे शक्य नसते
• पीडित व्यक्तीस तातडीने मदत मिळावी
• सरकारने आर्थिक संरक्षणासाठी हा कायदा लागू केला

थर्ड पार्टी इन्शुरन्स नसल्यास काय शिक्षा होते?

• पहिला गुन्हा → ₹2,000 दंड
• दुसरा गुन्हा → ₹4,000 दंड
• वाहन जप्त होऊ शकते
• कोर्ट केस लागू शकते

थर्ड पार्टी इन्शुरन्स कसा काम करतो?

समजा तुम्ही स्कूटर चालवत असताना चुकून एखाद्या पादचारी व्यक्तीस धक्का लागतो आणि त्याला फ्रॅक्चर होते.

या परिस्थितीत:

• तुम्ही इन्शुरन्स कंपनीला क्लेम देता
• रुग्णालयाचा खर्च, डॉक्टर फी, औषधे — हे सर्व विमा कंपनी देते
• तुमचा स्वतःचा खर्च = शून्य

यामुळे वाहनधारकावर अचानक येणारा मोठा आर्थिक भार वाचतो आणि जखमी व्यक्तीलाही योग्य उपचार मिळतात.

थर्ड पार्टी इन्शुरन्स कोणते नुकसान कव्हर करतो?

• शारीरिक दुखापत: जखमी व्यक्तीच्या हॉस्पिटल खर्चाची भरपाई
• मृत्यूची भरपाई: कोर्टाने ठरवलेली नुकसानभरपाई
• मालमत्तेचे नुकसान: इतर कार, दुकान, घर किंवा सरकारी मालमत्तेचे नुकसान
• कायदेशीर खर्च: कोर्ट केस आणि वकील फी

2025 मधील थर्ड पार्टी इन्शुरन्स प्रीमियम

वाहन श्रेणीनुसार अंदाजे प्रीमियम खालीलप्रमाणे आहेत:

🚲 दोनचाकी

• 75cc पर्यंत – ₹538
• 75cc ते 150cc – ₹714
• 150cc ते 350cc – ₹1,366
• 350cc पेक्षा जास्त – ₹2,804

🚗 कार

• 1000cc पर्यंत – ₹2,094
• 1000cc–1500cc – ₹3,416
• 1500cc पेक्षा जास्त – ₹7,897

टीप: IRDA दर वर्षातून एकदा ही रक्कम अपडेट करू शकते.

थर्ड पार्टी इन्शुरन्सचे फायदे

• कायदेशीर संरक्षण मिळते
• प्रीमियम अत्यंत कमी
• आर्थिक जोखीम कमी
• क्लेम प्रक्रिया सोपी
• अपघातातील जबाबदारी इन्शुरन्स कंपनीची

थर्ड पार्टी इन्शुरन्स हा खर्च नाही—तो तुमचे आणि इतरांचे संरक्षण करणारा सुरक्षा कवच आहे.

थर्ड पार्टी vs कम्प्रेहेंसिव्ह – कोणता घ्यावा?

✔ थर्ड पार्टी योग्य आहे, जर:

• वाहन जुने असेल
• वाहनाचा वापर खूप कमी असेल
• फक्त कायदेशीर आवश्यकता पूर्ण करायची असेल

✔ कम्प्रेहेंसिव्ह योग्य आहे, जर:

• वाहन नवे असेल
• रोजचा वापर जास्त असेल
• स्वतःच्या वाहनाचे संरक्षण हवे असेल

निष्कर्ष

थर्ड पार्टी इन्शुरन्स हे भारतातील प्रत्येक वाहनधारकासाठी अनिवार्य आणि महत्त्वाचे संरक्षण आहे.
ते कायदेशीरदृष्ट्या आवश्यक असून, अपघाताच्या वेळेस तुमचे आर्थिक संरक्षण करते.
आजच तुमच्या वाहनाचा इन्शुरन्स तपासा, आणि कालबाह्य झाला असल्यास नक्की रिन्यू करा.

इन्शुरन्स प्लॅन तुलना करा