रेशन कार्ड e-KYC 2025: ऑनलाइन प्रक्रिया, अंतिम तारीख, फायदे, नवीन नियम व समस्या उपाय
अनेक रेशन कार्डधारकांना अचानक रेशन मिळणे बंद झाले आहे किंवा “Ration Card Inactive” असा मेसेज दिसत आहे. 2025 मध्ये सरकारने e-KYC, आधार लिंकिंग आणि लाभार्थी तपासणी अधिक कडक केल्यामुळे मोठ्या प्रमाणावर रेशन कार्ड Active / Inactive करण्यात येत आहेत. त्यामुळे “माझं रेशन कार्ड Inactive का झालं?” हा प्रश्न अनेक नागरिकांना पडतो.
Ration Card e-KYC 2025 ही भारत सरकारने अनिवार्य केलेली अत्यंत महत्त्वाची प्रक्रिया आहे.
Ration Card e-KYC 2025 पूर्ण न केल्यास अनेक नागरिकांचे रेशन बंद होऊ शकते किंवा
रेशन कार्ड Inactive केले जाऊ शकते. 2025 मध्ये e-KYC, आधार लिंकिंग व तपासणी अधिक
कडक झाल्यामुळे अनेक लाभार्थ्यांना अडचणी येत आहेत.
या Part-2 ब्लॉगमध्ये आपण Ration Card Active / Inactive Reason 2025, स्टेटस तपासण्याची पद्धत, कार्ड Inactive होण्याची सर्व कारणे आणि प्रत्येक समस्येवर उपाय सविस्तरपणे पाहणार आहोत.
Ration Card Active / Inactive म्हणजे काय?
रेशन कार्ड Active म्हणजे संबंधित लाभार्थ्याला दर महिन्याला नियमित रेशन मिळत आहे आणि त्याचे कार्ड सरकारी यादीत वैध आहे.
रेशन कार्ड Inactive म्हणजे काही कारणामुळे त्या कार्डवर रेशन वितरण तात्पुरते किंवा कायमस्वरूपी थांबवण्यात आले आहे.
2025 मध्ये मोठ्या प्रमाणावर रेशन कार्ड Inactive होण्यामागे मुख्य कारण म्हणजे e-KYC अपूर्ण, चुकीची माहिती किंवा नियमांचे उल्लंघन.
Ration Card Status Active / Inactive कसा तपासावा?
रेशन कार्डचा स्टेटस तपासणे खूप सोपे आहे. खालील कोणतीही पद्धत वापरता येते.
1) Mera Ration 2.0 App वापरून
-
Play Store वरून Mera Ration 2.0 App डाउनलोड करा
-
आधार नंबर किंवा RC नंबर टाका
-
OTP Verify करा
-
App मध्ये Ration Card Status दिसेल
2) रेशन दुकानात (FPS)
-
जवळच्या स्वस्त धान्य दुकानात जा
-
दुकानदाराकडून मशीनवर स्टेटस तपासून घ्या
जर स्टेटस Inactive दिसत असेल तर खाली दिलेली कारणे तपासा.
Ration Card Inactive होण्याची मुख्य कारणे (2025)
1) e-KYC पूर्ण न करणे
2025 मध्ये सर्वात मोठे कारण म्हणजे रेशन कार्ड e-KYC अपूर्ण असणे. सरकारने सर्व लाभार्थ्यांसाठी e-KYC बंधनकारक केली आहे. घरातील एकही सदस्य e-KYC न केलेला असेल तरी संपूर्ण कार्ड Inactive होऊ शकते.
उपाय:
-
Mera Ration App किंवा FPS दुकानातून सर्व सदस्यांची e-KYC पूर्ण करा
2) आधार कार्ड लिंक नसणे
रेशन कार्ड आणि आधार कार्ड लिंक नसेल तर कार्ड Inactive केले जाते. चुकीचा आधार नंबर किंवा mismatch असल्यासही ही समस्या येते.
उपाय:
-
योग्य आधार नंबर अपडेट करा
-
FPS दुकानात जाऊन आधार लिंक करून घ्या
3) घरातील एखादा सदस्य मृत असून अपडेट न करणे
मृत व्यक्तीचे नाव रेशन कार्डावर असणे हे गंभीर नियम उल्लंघन मानले जाते. तपासणीमध्ये असे आढळल्यास कार्ड Inactive होते.
उपाय:
-
मृत व्यक्तीचे नाव काढण्यासाठी अर्ज करा
-
आवश्यक कागदपत्रे (मृत्यू प्रमाणपत्र) सादर करा
4) उत्पन्न मर्यादा ओलांडणे
NFSA अंतर्गत पात्र नसताना रेशन कार्डचा लाभ घेत असल्याचे आढळल्यास कार्ड Inactive किंवा Cancel केले जाऊ शकते.
उपाय:
-
योग्य कॅटेगरीत (APL/BPL) अपडेट करा
-
पात्र नसल्यास कार्ड surrender करा
5) Duplicate / दोन रेशन कार्ड असणे
एका कुटुंबाकडे दोन रेशन कार्ड असल्यास किंवा एकाच व्यक्तीचे नाव दोन ठिकाणी असल्यास कार्ड Inactive केले जाते.
उपाय:
-
Duplicate कार्ड रद्द करा
-
एकच वैध रेशन कार्ड ठेवा
6) स्थलांतर (Migration) अपडेट न करणे
एका राज्यातून दुसऱ्या राज्यात स्थलांतर केल्यानंतर पत्ता अपडेट न केल्यास कार्ड Inactive होऊ शकते.
उपाय:
-
One Nation One Ration Card अंतर्गत पत्ता अपडेट करा
-
FPS दुकानात माहिती द्या
7) सलग अनेक महिने रेशन न घेणे
काही राज्यांमध्ये सलग 6 महिने रेशन न घेतल्यास कार्ड Inactive केले जाते.
उपाय:
-
FPS दुकानात जाऊन कार्ड पुन्हा Active करण्याची विनंती करा
8) चुकीची किंवा खोटी माहिती
चुकीचे उत्पन्न, बनावट कागदपत्रे किंवा खोटी माहिती दिल्याचे आढळल्यास कार्ड थेट Cancel होऊ शकते.
उपाय:
-
योग्य माहिती अपडेट करा
-
आवश्यक असल्यास नवीन अर्ज करा
Ration Card पुन्हा Active कसे करावे?
रेशन कार्ड Inactive झाले असल्यास घाबरायची गरज नाही. बहुतांश प्रकरणांमध्ये कार्ड पुन्हा Active करता येते.
Step-by-Step उपाय:
-
Inactive कारण समजून घ्या
-
e-KYC पूर्ण करा
-
आधार व कुटुंब माहिती अपडेट करा
-
FPS दुकानात अर्ज द्या
-
7–15 दिवस प्रतीक्षा करा
बहुतेक वेळा e-KYC पूर्ण केल्यानंतर कार्ड आपोआप Active होते.
महाराष्ट्रातील विशेष नियम (2025)
-
सर्व NFSA लाभार्थ्यांसाठी e-KYC अनिवार्य
-
e-KYC नसल्यास रेशन वितरण बंद
-
Duplicate व अपात्र कार्ड रद्द करण्याची मोहीम
-
Mera Ration App व FPS दोन्ही सुविधा उपलब्ध
Active / Inactive आणि One Nation One Ration Card
One Nation One Ration Card योजनेअंतर्गत देशातील कोणत्याही राज्यात रेशन घेण्यासाठी रेशन कार्ड Active असणे आवश्यक आहे. e-KYC पूर्ण असल्याशिवाय ही सुविधा मिळत नाही.
सामान्य समस्या व त्यावरील उपाय
OTP येत नाही:
आधारशी लिंक मोबाईल नंबर तपासा
Biometric फेल:
FPS दुकानात पुन्हा प्रयत्न करा
Status अपडेट होत नाही:
7–10 दिवस प्रतीक्षा करा किंवा तक्रार नोंदवा
FAQs
रेशन कार्ड Inactive झाले तर रेशन कायमचे बंद होते का?
नाही. बहुतेक वेळा समस्या सोडवल्यानंतर कार्ड पुन्हा Active होते.
e-KYC केल्यानंतर किती दिवसात कार्ड Active होते?
साधारण 2 ते 15 दिवसांत.
सर्व सदस्यांची e-KYC गरजेची आहे का?
होय, घरातील प्रत्येक सदस्याची e-KYC आवश्यक आहे.
निष्कर्ष
Ration Card Active / Inactive Reason 2025 समजून घेतल्यास अनेक समस्या सहज सोडवता येतात. बहुतेक वेळा e-KYC, आधार लिंकिंग किंवा माहिती अपडेट केल्यानंतर कार्ड पुन्हा Active होते. त्यामुळे रेशन बंद झाले असल्यास घाबरू नका, कारण तपासून योग्य उपाय केल्यास रेशन सुरू होऊ शकते.
रेशन कार्ड e-KYC पूर्ण केल्यानंतर अनेक लाभार्थ्यांना Active किंवा Inactive असा स्टेटस दिसतो. काही वेळा e-KYC केलेली असतानाही रेशन मिळत नाही किंवा “Inactive” असे दाखवते. यामागील कारणे, उपाय आणि 2025 मधील नियम समजून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. या भागात आपण Active/Inactive स्टेटस, का Inactive होते, कसे Active करायचे, तसेच भविष्यातील अपडेट्स सविस्तर पाहणार आहोत.
रेशन कार्ड e-KYC Active म्हणजे काय?
e-KYC Active म्हणजे रेशन कार्डवरील सर्व सदस्यांची ओळख पडताळणी (आधार-आधारित) यशस्वीरीत्या पूर्ण झाली आहे आणि तुमचे कार्ड सार्वजनिक वितरण प्रणालीत (PDS) वैध आहे.
Active असताना मिळणारे फायदे
-
रेशन नियमितपणे मिळते
-
सरकारी सबसिडी सुरू राहते
-
One Nation One Ration Card (ONORC) सुविधा उपलब्ध
-
स्थलांतर झाल्यावरही इतर राज्यात रेशन उचलता येते
-
तक्रार/दुरुस्ती प्रक्रियेत अडथळे येत नाहीत
रेशन कार्ड e-KYC Inactive म्हणजे काय?
e-KYC Inactive म्हणजे प्रणालीत काही त्रुटी, अपूर्ण e-KYC, माहिती विसंगती किंवा तपासणीमुळे रेशन वितरण तात्पुरते थांबवले गेले आहे.
महत्त्वाचे:
Inactive म्हणजे रेशन कार्ड रद्द झाले असे नाही. आवश्यक दुरुस्ती व पडताळणी केल्यानंतर कार्ड पुन्हा Active होऊ शकते.
2025 मध्ये रेशन कार्ड Inactive होण्याची प्रमुख कारणे
1) कुटुंबातील एखाद्या सदस्याची e-KYC अपूर्ण
रेशन कार्डवरील प्रत्येक सदस्याची e-KYC आवश्यक आहे. एकाही सदस्याची e-KYC अपूर्ण असल्यास संपूर्ण कार्ड Inactive होऊ शकते.
2) आधारमधील माहिती mismatch
-
नावाची spelling जुळत नाही
-
जन्मतारीख वेगळी आहे
-
लिंग (Gender) चुकीचे आहे
3) आधारशी मोबाईल नंबर लिंक नसणे
OTP-आधारित e-KYC साठी आधारला मोबाईल नंबर लिंक असणे गरजेचे आहे.
4) बायोमेट्रिक फेल होणे
वृद्ध नागरिक, कष्टकरी कामगार किंवा आजारपणामुळे फिंगरप्रिंट/आयरीस जुळत नाही.
5) मृत सदस्याचे नाव रेशन कार्डवर असणे
मृत व्यक्तीचे नाव असल्यास तपासणीदरम्यान कार्ड Inactive केले जाऊ शकते.
6) डुप्लिकेट रेशन कार्ड / लाभ
एका व्यक्तीकडे दोन रेशन कार्ड किंवा वेगवेगळ्या ठिकाणी लाभ घेतल्याचे आढळल्यास कार्ड Inactive होते.
7) स्थलांतर अपडेट न करणे
राज्य/जिल्हा बदलल्यानंतर माहिती अपडेट न केल्यास स्टेटस Inactive दिसू शकतो.
Active / Inactive Status कसा तपासायचा?
-
Mera Ration 2.0 App
-
राज्य अन्नपुरवठा विभागाची अधिकृत वेबसाईट
-
जवळचे स्वस्त धान्य दुकान (FPS)
तपासताना रेशन कार्ड नंबर किंवा आधार नंबर आवश्यक असतो.
रेशन कार्ड Inactive असल्यास काय करावे? (Step-by-Step)
Step 1: सर्व सदस्यांची e-KYC स्थिती तपासा
App/वेबसाईटवर जाऊन प्रत्येक सदस्याचा स्टेटस पहा.
Step 2: अपूर्ण e-KYC तात्काळ पूर्ण करा
-
मोबाईलवरून OTP द्वारे
-
जवळच्या FPS दुकानात बायोमेट्रिकद्वारे
Step 3: आधार माहिती दुरुस्त करा
नाव/जन्मतारीख mismatch असल्यास आधी UIDAI मध्ये दुरुस्ती करा, मग e-KYC पुन्हा करा.
Step 4: मृत सदस्याचे नाव वगळा
मृत्यू प्रमाणपत्रासह रेशन कार्यालयात अर्ज करा.
Step 5: स्थलांतर अपडेट करा
ONORC अंतर्गत नवीन ठिकाणची माहिती अपडेट करा.
Inactive वरून Active होण्यासाठी किती वेळ लागतो?
-
OTP e-KYC: काही मिनिटांत
-
बायोमेट्रिक e-KYC: 24–72 तास
-
कागदपत्र दुरुस्ती/तपासणी: 7–15 दिवस
बहुतेक प्रकरणांत योग्य प्रक्रिया केल्यास कार्ड पुन्हा Active होते.
2025 मधील नवीन नियम व अपडेट्स
-
ठराविक कालावधीनंतर e-KYC अपडेट अनिवार्य
-
बायोमेट्रिक फेल झाल्यास Face Authentication पर्याय
-
डिजिटल रेशन कार्डचा वापर वाढणार
-
डुप्लिकेट लाभार्थ्यांवर कडक कारवाई
-
डेटा-आधारित तपासणी अधिक कडक
रेशन कार्ड Active ठेवण्यासाठी महत्त्वाच्या टिप्स
-
आधार माहिती नेहमी अपडेट ठेवा
-
मोबाईल नंबर आधारशी लिंक ठेवा
-
कुटुंबात बदल झाल्यास त्वरित अपडेट करा
-
वर्षातून किमान एकदा e-KYC स्टेटस तपासा
-
संशयास्पद संदेश/लिंक्स टाळा; अधिकृत App/वेबसाईटच वापरा
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
प्रश्न: e-KYC करूनही कार्ड Inactive का आहे?
उत्तर: एखाद्या सदस्याची e-KYC अपूर्ण असू शकते किंवा आधार माहिती mismatch असू शकते.
प्रश्न: Inactive कार्ड कायमचे रद्द होते का?
उत्तर: नाही. योग्य दुरुस्ती केल्यास ते पुन्हा Active होते.
प्रश्न: FPS दुकानदार e-KYC करून देतो का?
उत्तर: होय, बायोमेट्रिकद्वारे.
प्रश्न: e-KYC मोफत आहे का?
उत्तर: होय, पूर्णपणे मोफत.
निष्कर्ष
2025 मध्ये रेशन कार्ड Active/Inactive स्टेटस अत्यंत महत्त्वाचा आहे. वेळेत e-KYC, आधार अपडेट आणि कुटुंबीयांची संपूर्ण पडताळणी केल्यास रेशन बंद होण्याचा धोका टाळता येतो. Inactive दिसल्यास घाबरू नका—योग्य स्टेप्स फॉलो केल्यास कार्ड पुन्हा Active होते.
Nice